แอปปลอม แอปดูดเงิน: วิธีสังเกตก่อนกดติดตั้ง

วิธีสังเกตแอปปลอมคือดูว่าใครเป็นผู้พัฒนา แอปเปิดตัวมานานแค่ไหน รีวิวดูเป็นธรรมชาติหรือไม่ และอย่าติดตั้งแอปจากไฟล์ที่มีคนส่งมาทางแชต SMS หรือ QR Code เด็ดขาด แอปอันตรายส่วนใหญ่มีสองแบบ คือก๊อปแอปดังในสโตร์ทางการ หรือส่งมาเป็นไฟล์ให้ดาวน์โหลดตรงพร้อมเรื่องราวเร่งด่วน ถ้าแอปมาถึงคุณผ่านข้อความ แทนที่คุณจะค้นหาเองใน Google Play หรือ App Store ให้ถือว่าเป็นสัญญาณเตือน

เรื่องนี้สำคัญเพราะแอปอันตรายอ่านข้อความของคุณได้ รวมถึงรหัส OTP จากธนาคาร แสดงหน้าล็อกอินปลอม หรือแม้แต่ให้มิจฉาชีพควบคุมหน้าจอของคุณ การติดตั้งผิดเพียงครั้งเดียวอาจทำให้เงินในบัญชีหายเกลี้ยงและบัญชีต่าง ๆ ถูกยึด การตรวจง่าย ๆ ไม่กี่ข้อหยุดกลโกงเหล่านี้ได้เกือบทั้งหมด

แอปก๊อปในสโตร์ทางการ

Google Play และ App Store ตรวจสอบแอปก่อนเผยแพร่ แต่แอปปลอมบางตัวก็ยังหลุดเข้าไปได้ชั่วคราว โดยก๊อปชื่อและไอคอนของแอปยอดนิยม เช่น แอปธนาคาร แอปขนส่งพัสดุ หรือแอปบริการภาครัฐ

ก่อนกดติดตั้ง ให้ตรวจรายละเอียดเหล่านี้

• ชื่อผู้พัฒนา เทียบกับเว็บไซต์ทางการของบริษัท แอปธนาคารต้องเผยแพร่โดยธนาคารเอง ไม่ใช่บุคคลหรือบริษัทที่ชื่อคล้าย ๆ กัน
• ชื่อแอปและไอคอน มองหาความต่างเล็ก ๆ เช่น มีคำว่า "Pro" หรือ "Plus" เพิ่มมา สะกดผิด หรือไอคอนเบลอเล็กน้อย
• ยอดดาวน์โหลดเทียบกับจำนวนรีวิว แอปจริงของธนาคารใหญ่มักมียอดดาวน์โหลดสูงและมีรีวิวสะสมมายาวนาน แอปก๊อปมักมียอดดาวน์โหลดน้อยแต่มีรีวิวห้าดาวเพียบ
• รีวิวล่าสุด เรียงตามรีวิวใหม่สุด คำชมสั้น ๆ แบบกว้าง ๆ ที่โพสต์ในไม่กี่วันเดียวกันน่าสงสัย และคอมเมนต์อย่าง "นี่ไม่ใช่แอปจริง" คือคำเตือนที่ชัดเจน
• สิทธิ์ที่แอปขอ ถ้าเครื่องมือธรรมดา ๆ ขอเข้าถึง SMS รายชื่อผู้ติดต่อ หรือการช่วยเหลือพิเศษ ให้ถามว่าเอาไปทำไม คู่มือสิทธิ์แอป อธิบายว่าสิทธิ์ไหนเสี่ยง

นิสัยที่ปลอดภัยที่สุดคือกดลิงก์ไปสโตร์จากเว็บไซต์ทางการของธนาคารหรือหน่วยงานนั้น แทนการกดผลการค้นหาอันดับแรก ซึ่งอาจเป็นโฆษณา

ไฟล์ APK ที่ส่งมาทางแชต SMS หรือ QR Code

นี่คือหนึ่งในกลโกงมือถือที่พบบ่อยที่สุดตอนนี้ โดยเฉพาะบน Android แก๊งคอลเซ็นเตอร์จะแอบอ้างเป็นธนาคาร กรมสรรพากร การไฟฟ้า บริษัทขนส่ง หรือตำรวจ ติดต่อมาพร้อมเรื่องเร่งด่วน และมักชวนให้แอด LINE คุยต่อ เช่น

• "ติดตั้งแอปนี้เพื่อรับเงินคืนภาษี"
• "ชำระค่าปรับจราจรผ่านแอปนี้ก่อนค่าปรับเพิ่มเป็นสองเท่า"
• "พัสดุของคุณตกค้าง ติดตั้งแอปติดตามพัสดุเพื่อนัดส่งใหม่"

"แอป" ที่ว่าคือไฟล์ APK (ไฟล์ติดตั้งแอป Android) ที่ส่งมาเป็นลิงก์ ไฟล์แนบในแชต หรือ QR Code เมื่อติดตั้งแล้ว แอปจะขอสิทธิ์การช่วยเหลือพิเศษหรือสิทธิ์ SMS ซึ่งทำให้มิจฉาชีพอ่านรหัสธนาคารและดูหน้าจอของคุณได้ นี่คือที่มาของคำว่าแอปดูดเงิน

จำกฎข้อเดียวไว้ ธนาคารและหน่วยงานรัฐตัวจริงไม่ส่งไฟล์แอปมาทาง LINE แอปแชต หรือ SMS ถ้าได้รับคำขอแบบนี้ ให้วางสาย ปิดแชต แล้วติดต่อหน่วยงานนั้นผ่านเบอร์โทรทางการเอง

ถ้าลิงก์มาในรูป QR Code คุณสามารถ สแกน QR Code ออนไลน์ เพื่อดูที่อยู่เต็มก่อนเปิด ลิงก์ที่ลงท้ายด้วย ".apk" หรือหน้าเว็บที่เริ่มดาวน์โหลดทันที คือสัญญาณชัดเจนว่าเป็นมิจฉาชีพ

ป๊อปอัปอัปเดตปลอมและคำเตือน "แหล่งที่ไม่รู้จัก"

ข้อความอัปเดตปลอม

ป๊อปอัปที่บอกว่า "เบราว์เซอร์ของคุณล้าสมัย" หรือ "มือถือของคุณติดไวรัส" ไม่ใช่ข้อความจากระบบจริง การอัปเดตจริงมาจากการตั้งค่าของมือถือ App Store หรือ Google Play เท่านั้น ให้ปิดหน้านั้นไป

คำเตือน "ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก" บน Android

Android บล็อกการติดตั้งจากนอก Google Play ไว้เป็นค่าเริ่มต้น ถ้าจะติดตั้ง APK คุณต้องอนุญาตให้แอปใดแอปหนึ่ง เช่น เบราว์เซอร์หรือแอปแชต "ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก" และ Android จะแสดงคำเตือน Google Play Protect อาจเตือนด้วยว่าแอปนั้นอันตราย

ให้ความสำคัญกับคำเตือนเหล่านี้ ถ้ามีคนในสายกำลังพาคุณเปิดการตั้งค่านี้ ให้หยุดทันที เพราะนั่นคือสิ่งที่มิจฉาชีพทำ ถ้าคุณเคยเปิดไว้ ให้ค้นหา "ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก" ในการตั้งค่าแล้วปิดเสีย

กลลวงบน iPhone: โปรไฟล์การกำหนดค่าและแอปองค์กร

• โปรไฟล์การกำหนดค่า เว็บไซต์อาจให้คุณดาวน์โหลด "โปรไฟล์" เพื่อรับ Wi-Fi ฟรี รับรางวัล หรือ "ใบรับรองความปลอดภัย" โปรไฟล์อันตรายสามารถส่งข้อมูลการใช้งานของคุณผ่านเครื่องของคนร้ายได้ ให้ตรวจที่การตั้งค่า > ทั่วไป > VPN และการจัดการอุปกรณ์ ถ้าเจอโปรไฟล์ที่ไม่รู้จัก และที่ทำงานหรือโรงเรียนไม่ได้ติดตั้งให้ ให้ลบทิ้ง
• แอปองค์กรและแอปทดสอบ บริษัทติดตั้งแอปภายในได้โดยไม่ผ่าน App Store และนักพัฒนาเชิญคนมาทดสอบแอปได้ มิจฉาชีพใช้ช่องทางนี้กับแอปลงทุนและแอปธนาคารปลอม ถ้าคุณถูกขอให้กด "เชื่อถือ" ผู้พัฒนาในการตั้งค่าก่อนเปิดแอป หรือให้ติดตั้ง "เวอร์ชันเบต้า" ของแอปเทรด แทบแน่นอนว่าเป็นกลโกง

นอกจากเรื่องงานหรือโรงเรียน ผู้ใช้ iPhone ทั่วไปไม่จำเป็นต้องใช้ทั้งสองอย่างนี้

ถ้าเผลอติดตั้งแอปปลอมไปแล้วต้องทำอย่างไร

1. ตัดการเชื่อมต่อ เปิดโหมดเครื่องบินเพื่อไม่ให้แอปส่งข้อมูลหรือรับคำสั่งได้
2. ถอนสิทธิ์พิเศษ บน Android ให้ตรวจ "แอปผู้ดูแลอุปกรณ์" (มักอยู่ในหมวดความปลอดภัย) และการตั้งค่าการช่วยเหลือพิเศษ แล้วปิดทุกอย่างที่ไม่รู้จัก ไม่อย่างนั้นแอปอาจไม่ยอมให้ถอนการติดตั้ง
3. ถอนการติดตั้งแอป บน Android ถ้ายังลบไม่ออก ให้รีสตาร์ตเข้าเซฟโหมดแล้วลองใหม่ บน iPhone ให้ลบแอปและโปรไฟล์ที่ไม่รู้จัก
4. โทรหาธนาคาร ใช้เบอร์หลังบัตร แล้วขอให้ตรวจรายการและระงับการเข้าถึงถ้าจำเป็น
5. เปลี่ยนรหัสผ่านจากอุปกรณ์เครื่องอื่น เริ่มจากอีเมล ธนาคาร และโซเชียลมีเดีย เปิด การยืนยันตัวตนสองขั้นตอน ในบัญชีที่ยังไม่ได้เปิด
6. สแกนและเฝ้าดู สแกนด้วย Google Play Protect บน Android ติดตั้งอัปเดต และตรวจอาการตามคู่มือ อาการมือถือติดไวรัส ถ้ายังมีปัญหา ให้สำรองรูปภาพแล้วรีเซ็ตเครื่องเป็นค่าโรงงาน

เช็กลิสต์ฉบับย่อ

1. ติดตั้งแอปจาก Google Play หรือ App Store เท่านั้น ห้ามติดตั้งจากไฟล์ที่ส่งมาทางแชต SMS หรือ QR Code
2. ตรวจชื่อผู้พัฒนาเทียบกับเว็บไซต์ทางการของหน่วยงาน
3. เทียบยอดดาวน์โหลดกับจำนวนรีวิว และอ่านรีวิวล่าสุด
4. สงสัยไว้ก่อนกับแอปที่สัญญาว่าจะคืนเงิน แจ้งสถานะพัสดุ หรือลดค่าปรับ
5. ปิด "ติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก" บน Android ไว้
6. ไม่สนใจป๊อปอัปที่ให้ติดตั้งอัปเดตจากเว็บไซต์
7. บน iPhone อย่าติดตั้งโปรไฟล์หรือกด "เชื่อถือ" ผู้พัฒนา เว้นแต่ที่ทำงานหรือโรงเรียนขอให้ทำ
8. ถ้าเผลอติดตั้งอะไรน่าสงสัย ให้ตัดเน็ต ถอนการติดตั้ง โทรหาธนาคาร และเปลี่ยนรหัสผ่านจากเครื่องอื่น

FAQ

แอปปลอมหลุดเข้าไปใน Google Play หรือ App Store ได้ไหม?

ได้ในบางครั้ง แม้ว่าทั้งสองสโตร์จะลบแอปปลอมเมื่อตรวจพบ การเช็กชื่อผู้พัฒนา ยอดดาวน์โหลด และรีวิวล่าสุดช่วยให้คุณจับได้

ติดตั้งไฟล์ APK ปลอดภัยไหม?

ปลอดภัยก็ต่อเมื่อคุณแน่ใจเต็มร้อยว่ามาจากไหน APK ที่ส่งมาจากคนที่อ้างว่าเป็นธนาคาร หน่วยงานรัฐ หรือบริษัทขนส่ง คือมิจฉาชีพ

รู้ได้อย่างไรว่าแอปปลอดภัย?

ถามตัวเองว่า แอปอยู่ในสโตร์ทางการไหม ผู้พัฒนาเป็นบริษัทตัวจริงไหม รีวิวดูเป็นธรรมชาติไหม และสิทธิ์ที่ขอสมเหตุสมผลไหม ถ้ามีข้อไหนตอบว่าไม่ อย่าติดตั้ง

iPhone โดนแอปปลอมได้ไหม?

ได้ แอปก๊อปโผล่ใน App Store เป็นครั้งคราว และมิจฉาชีพใช้โปรไฟล์ แอปองค์กร และคำเชิญทดสอบแอปเพื่อเลี่ยงสโตร์

แอปปลอมส่วนใหญ่มาถึงมือคุณผ่านลิงก์หรือ QR Code ในข้อความเร่งด่วน ก่อนเปิด ให้เช็กว่าพาไปไหนจริง ๆ ด้วย เครื่องสแกน QR Code ออนไลน์ ฟรีของ QR-TH และถ้าที่อยู่ลงท้ายด้วย ".apk" ให้หยุดตรงนั้น