Yaygın QR kod dolandırıcılığı örnekleri arasında otopark ödeme makinelerine yapıştırılan sahte etiketler, uydurma kargo teslimat bildirimleri, hesabınızı "doğrulamak" için kod okutmanızı isteyen e-postalar ve ödül ya da indirim vaat eden broşürler bulunur. Hepsi sizi şifre, kart bilgisi veya para çalan sahte bir sayfaya göndermeyi amaçlar. Açmadan önce bağlantıyı kontrol edin.
QR kodlar pratiktir, çünkü hiçbir şey yazmanız gerekmez. Suçlular da onları aynı nedenle sever: bir QR kodu gözle okuyamazsınız, bu yüzden içine tehlikeli bir bağlantı saklamak kolaydır. Aşağıda insanların en sık karşılaştığı senaryoları, her birini neyin inandırıcı kıldığını ve dikkat edilmesi gereken uyarı işaretlerini bulacaksınız.
Halka açık yerlerde ödeme dolandırıcılıkları
Otopark makinelerinde ve şarj istasyonlarında sahte etiketler
Nasıl işler: Dolandırıcı bir QR kod basar ve onu bir otopark ödeme makinesindeki, otopark tabelasındaki veya elektrikli araç şarj cihazındaki gerçek kodun üstüne ya da yanına yapıştırır. Sahte kod resmî görünen bir ödeme sayfasına gider. Otopark ücretini ödemek için kart bilgilerinizi girersiniz ve bilgiler suçlunun eline geçer.
Uyarı işaretleri:
- Tabelanın geri kalanından daha yeni, daha kalın, kaymış veya biraz farklı görünen bir etiket
- Resmî otopark işletmecisinin veya belediyenin adresiyle uyuşmayan bir web adresi
- Ödemeden fazlasını isteyen bir sayfa; örneğin kart şifrenizin tamamı veya kimlik numaranız
- Beklenmedik "işlem ücretleri" veya abonelik teklifleri
Daha güvenli alışkanlık: Bilinmeyen bir kod yerine resmî otopark uygulamasını ya da tabelada yazan web sitesini adresi elle yazarak kullanın.
Mağazalarda ve pazarlarda sahte ödeme QR kodları
Nasıl işler: Bir suçlu, kasadaki veya pazar tezgâhındaki gerçek kodun üstüne kendi ödeme QR kodunu yerleştirir. Müşteriler ödeme yapar, ancak para yanlış hesaba gider. Bunu destekleyen ödeme uygulamalarında (örneğin Tayland'da PromptPay veya Türkiye'de bankaların karekodla ödeme özellikleri) onaylamadan önce alıcı adını kontrol etmek en önemli savunmadır. Ayrıntılar için QR ile güvenli ödeme rehberimize bakın.
Uyarı işaretleri:
- Banka uygulamanızdaki alıcı adı mağazayla uyuşmuyor
- Kod etiketi başka bir etiketin üstüne eklenmiş gibi görünüyor
- Çalışanlar okuttuğunuz koddan habersiz görünüyor
Daha güvenli alışkanlık: Onaylamadan önce banka uygulamanızda alıcı adını ve tutarı her zaman kontrol edin.
Posta ve e-postayla gelen dolandırıcılıklar
Kargo teslimat bildirimleri
Nasıl işler: Posta kutunuza bir kart bırakılır veya bir mesaj gelir; bir paketin teslim edilemediği söylenir. Bir QR kod sizi küçük bir "yeniden teslimat ücreti" ödemenizi veya "adresinizi onaylamanızı" isteyen bir sayfaya götürür. Asıl amaç kart bilgileriniz veya kişisel bilgilerinizdir.
Uyarı işaretleri:
- Bir paket beklemiyorsunuz ya da bildirimde gönderen belirtilmemiş
- Acilen küçük bir ücret isteniyor
- Kargo şirketinin adı ufak bir yazım hatası içeriyor veya logo tuhaf görünüyor
- Bağlantı, kargo şirketinin resmî sitesi yerine alışılmadık bir alan adı kullanıyor
Daha güvenli alışkanlık: Paketlerinizi sipariş verdiğiniz mağazadan aldığınız takip numarasıyla veya kargo şirketinin resmî uygulamasından takip edin.
QR kodlu oltalama e-postaları
Nasıl işler: Bir e-posta bankanızdan, şirketinizin bilgi işlem biriminden veya tanınmış bir hizmetten geldiğini iddia eder. Şifrenizin süresinin dolduğunu, sizi bekleyen bir belge olduğunu veya hesabınızın kilitleneceğini söyler ve bir QR kod okutmanızı ister. Okutmak sizi güvenlik filtreleri olan iş bilgisayarından, sahte giriş sayfasını fark etmenin daha zor olduğu kişisel telefonunuza taşır. Bu konuyu QR kodlu oltalama e-postaları rehberimizde ayrıntılı ele alıyoruz.
Uyarı işaretleri:
- Genellikle birkaç saat içinde hızlı davranmanız için baskı
- Normal bir bağlantının daha mantıklı olacağı yerde bir QR kod
- Kurumla uyuşmayan bir gönderen adresi
- Normalde kullandığınız adres yerine QR kod üzerinden ulaşılan bir giriş sayfası
Daha güvenli alışkanlık: Hizmeti adresini kendiniz yazarak veya resmî uygulamasını kullanarak açın ve hesabınızı oradan kontrol edin.
Ortak alanlarda broşürler, afişler ve sahte kodlar
Broşürler, afişler ve "bedava hediye" teklifleri
Nasıl işler: Arabaların camına bırakılan broşürler, halka açık yerlerdeki afişler veya mağazalardaki el ilanları indirim, bedava hediye, çekiliş ya da iş vaat eder. QR kod; kişisel bilgilerinizi toplayan, bir uygulama yüklemenizi isteyen veya bir ödül için küçük bir "kargo ücreti" alan bir sayfaya gider.
Uyarı işaretleri:
- Fazla cömert görünen bir teklif
- Kimlik numarası, banka bilgileri veya tek kullanımlık şifre talepleri
- Resmî uygulama mağazası dışından uygulama indirmeniz için yönlendirmeler
- Net bir şirket adı, adres veya iletişim bilgisinin olmaması
Daha güvenli alışkanlık: Teklif gerçekse genellikle şirketin resmî web sitesinde veya sosyal medya hesaplarında da bulabilirsiniz.
Restoranlarda, otellerde ve ücretsiz Wi-Fi tabelalarındaki kodlar
Nasıl işler: Daha az yaygın ama mümkün: masaya veya duvara sahte bir menü kodu ya da "ücretsiz Wi-Fi" kodu yerleştirilir. Kod sizi bir sosyal medya veya e-posta hesabıyla giriş yapmanızı ya da menüyü görmeden önce ödeme yapmanızı isteyen bir sayfaya götürür.
Uyarı işaretleri: başka bir hizmetin şifresini isteyen veya henüz hiçbir şey sipariş etmeden ödeme bilgisi talep eden bir menü ya da Wi-Fi sayfası.
Herhangi bir QR kodu okutmadan önce hızlı kontrol listesi
Bu kontroller yukarıdaki tüm senaryolarda işe yarar:
- Koda bakın. Başka bir şeyin üstüne yapıştırılmış bir etiket mi?
- Kodun orada mantıklı olup olmadığını sorgulayın. Bir otopark makinesi veya e-posta neden kod okutmanızı istesin?
- Açmadan önce bağlantıyı önizleyin ve alan adını dikkatle okuyun.
- Gerçek hedefi gizleyen kısa bağlantılarda ekstra dikkatli olun.
- Beklenmedik bir koddan ulaştığınız sayfaya asla şifre, tek kullanımlık kod veya kart bilgisi girmeyin.
- Şüphedeyseniz resmî web sitesine veya uygulamaya kendiniz gidin.
Daha kapsamlı rehberimiz QR kodu okutmadan önce 10 kontrol, her adımı daha ayrıntılı anlatıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
En yaygın QR kod dolandırıcılığı hangisi?
En yaygın hedefler sahte ödeme ve giriş sayfalarıdır. Otopark makinelerindeki etiketler, teslimat bildirimleri ve oltalama e-postaları gibi pek çok biçimde karşınıza çıkarlar, ancak hepsi bilgilerinizi veya paranızı almaya çalışır.
Bir QR kodun sahte olduğunu nasıl anlarım?
Başka bir kodun üstüne yapıştırılmış bir etiket olup olmadığını kontrol edin, açmadan önce web adresini önizleyin ve alan adının beklediğiniz kuruma ait olduğundan emin olun.
Sahte bir sayfaya bilgilerimi girdiysem ne yapmalıyım?
Kart veya banka bilgisi girdiyseniz hemen bankanızı arayın, yazdığınız şifreleri değiştirin ve iki adımlı girişi açın. Zararlı bir QR kod okuttuktan sonra yapılacakları anlatan rehberimiz sizi adım adım yönlendirir.
QR kod dolandırıcılıkları polise bildirilir mi?
Evet, dolandırıcılığı polise ve bankanıza bildirebilirsiniz. Birçok ülkede tüketici koruma kurumları da şikâyetleri toplar ve güncel dolandırıcılıklar hakkında genel uyarılar yayımlar.
Güvenmeden önce kontrol edin
QR kod dolandırıcılığının çoğu, insanların bağlantıya bakmadan açmasına dayanır. Tanımadığınız bir kodu açmadan önce QR-TH online QR okuyucu ile okutun; hedefi önce gösterir, böylece devam etmenin güvenli olup olmadığına sakin kafayla karar verebilirsiniz.